Niniejsza strona wykorzystuje pliki cookie. Cookie to drobny plik wysyłany przez stronę www i przechowywany w pamięci Państwa przeglądarki internetowej. Wykorzytywane przez nas pliki cookie nie umożliwiają Państwa identyfikacji, używamy ich jedynie w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Przeglądanie strony bez uprzedniej zmiany ustawień Państwa przeglądarki internetowej oznacza zgodę na instalację plików cookie w pamięci Państwa przeglądarki. Poprzez zmianę ustawień przeglądarki mogą Państwo zapobiec instalacji plików cookie. Klikając w odpowiedni link znajdą Państwo instrukcje dla następujących przeglądarek: chrome | firefox | IE | opera.
  1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Ocena użytkowników:  / 12
SłabyŚwietny 

Zachowek - wysokość zachowku


Wysokość zachowku uzależniona jest od tego, kto jest osobą uprawnioną. Małoletnim, a także osobom trwale niezdolnym do pracy należny jest zachowek w wysokości 2/3 wartości udziału spadkowego, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Innym uprawnionym przysługuje zachowek w wysokości 1/2 tego udziału.

Wielkość udziału spadkowego przysługująca danemu spadkobiercy wyrażana jest jako ułamek wartości spadku. Wysokość ułamkowej części spadku, która przysługuje danym spadkobiercom opisana została w naszym wcześniejszym artykule. Wynikać może ona albo z testamentu, albo z ustawy (art. 931 – 940 Kodeksu cywilnego).

Przy obliczeniu wartości zachowku należnego spadkobiercy nie uwzglednia się zapisów zwykłych oraz poleceń. Uwzględnić należy natomiast wartość darowizn oraz zapisów windykacyjnych dokonanych przez spadkodawcę. Wartość tych rozporządzeń spadkodawcy dolicza się do wartości spadku, od której liczy się następnie wysokość należnego spadkobiercy zachowku.

Ustalając wysokość zachowku nie uwzględnia się jednakże wszystkich darowizn. Pomija się drobne, zwyczajowo przyjęte darowizny (np prezent świąteczny, prezent ślubny – o ile ich wartość nie jest bardzo duża), a także darowizny uczynione dawniej niż 10 lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) na rzecz osób nie będących spadkobiercami, ani osobami uprawnionymi do zachowku. W praktyce więc uwzględnia się najczęściej wszystkie znaczące darowizny.

By zobrazować sposób obliczania zachowku przyjmijmy następującą fikcyjną sytuację. Po spadkodawcy – Adamie, spadek o wartości 300 tys. zł. otrzymują na podstawie testamentu żona Ewa – w wysokości 150 tys. zł oraz córka Marta – również w wysokości 150 tys. zł. Syn Jacek nie otrzymuje na podstawie testamentu niczego, ale 2 lata przed śmiercią ojca otrzymał od niego samochód o wartości 30 tys. zł. Zmarły Adam nie miał więcej dzieci. Wszyscy spadkobiercy są pełnoletni oraz zdolni do pracy.

W wyżej wymienionej sytuacji zadać należy sobie 3 pytania:

  1. Czy Jacek jest uprawniony do zachowku?

Odpowiedź: Tak. Jacek jako syn spadkodawcy, nie będąc wydziedziczonym, jest uprawnionym do żądania zachowku.

  1. Jak wysoki zachowek należy się Jackowi?

Odpowiedź: Wartość spadku to 300 tys. zł. Zgodnie z art. 931 §1 Kodeksu cywilnego (kc) zarówno małżonkowi spadkodawcy, jak i dwójce jego zmarłych dzieci należą się równe udziały spadkowe, a więc w kwocie po 100 tys. zł. Zgodnie z art. 991 §1 kc Jacek może dochodzić zachowku w wysokości 1/2 przysługującego mu udziału spadkowego, a więc w kwocie 50 tys. zł. Musimy jednak pamiętać, że Jacek otrzymał od ojca darowiznę podlegającą doliczeniu do wartości spadku. W takiej sytuacji darowizna ta doliczana jest do wartości spadku podlegającego podziałowi, dająć kwotę 330 tys. zł. Należny więc każdemu ze spadkobierców udział spadkowy to 110 tys. zł. Jacek może dochodzić jedynie połowy tej kwoty, gdyż należny mu zachowek to 1/2 udziału spadkowego, który przysługiwałby mu na mocy ustawy (w braku testamentu). Skoro więc Jackowi przysługuje zachowek w wysokości 55 tys. zł, a otrzymał darowiznę w kwocie 30 tys. zł, może żądać uzupełnienia należnego mu zachowku o kwotę 25 tys. zł (55 tys – 30 tys). Jacek może więc dochodzić kwoty 25 tys. zł.

  1. Od kogo Jacek może domagać się zapłaty zachowku?

Odpowiedź: Jacek może domagać się zapłaty zachowku zarówno od matki, jak i od siostry, obie bowiem otrzymały mocą testamentu na tyle wysokie kwoty, że stać je do uzupełnienia zachowku należnego Jackowi. Zgodnie bowiem z art. 999 kc jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek (a więc w naszym przykładzie nadwyżki ponad kwotę 55 tys. zł.). Zobowiązanie o zapłatę jest zobowiązaniem in solidum (solidarność niewłaściwa). Oznacza to, że Jacek może dochodzić jednym pozwem zapłaty pełnej kwoty 25 tys. zł. zarówno od matki, jak i siostry. Spłacenie tej kwoty przez jedną z nich zwolni drugą z zobowiązania.

Liczymy, że powyższy przykład pomoże w zrozumieniu jak obliczać wysokość należnego zachowku.

Masz dodatkowe pytania lub potrzebujesz pomocy prawnej napisz do nas: 

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.