Niniejsza strona wykorzystuje pliki cookie. Cookie to drobny plik wysyłany przez stronę www i przechowywany w pamięci Państwa przeglądarki internetowej. Wykorzytywane przez nas pliki cookie nie umożliwiają Państwa identyfikacji, używamy ich jedynie w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Przeglądanie strony bez uprzedniej zmiany ustawień Państwa przeglądarki internetowej oznacza zgodę na instalację plików cookie w pamięci Państwa przeglądarki. Poprzez zmianę ustawień przeglądarki mogą Państwo zapobiec instalacji plików cookie. Klikając w odpowiedni link znajdą Państwo instrukcje dla następujących przeglądarek: chrome | firefox | IE | opera.
  1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Ocena użytkowników:  / 1
SłabyŚwietny 

Dział spadku - postępowanie sądowe


Dział spadku może nastąpić albo na mocy umowy między spadkobiercami albo na mocy orzeczenia sądowego (dopuszczalne jest także zawarcie ugody sądowej). Sądowy dział spadku to postępowanie prowadzone przed sądem rejonowym na wniosek, który może złożyć każdy ze spadkobierców, a także nabywca udziału spadkowego (w przypadku gdy jeden ze spadkobierców zbył swój udział przed dokonaniem działu). Celem postępowania o dział spadku jest ustalenie składu i wartości majątku spadkodawcy i rozdzielenie między spadkobierców poszczególnych praw majątkowych oraz przedmiotów zgodnie z przepisami prawa spadkowego i ostatnią wolą spadkodawcy.

Zgodnie z art. 680 § 1 kodeksu postępowania cywilnego we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza. W przypadku kiedy nie zostało wydanie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ani zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia spadku sąd rozpoznający sprawę o dział spadku, przed przystąpieniem do działu spadku wyda postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Należy jednak mieć na uwadze, że może to przeciągnąć postępowanie działowe, zwłaszcze kiedy krąg spadkobierców nie jest ustalony. W przypadku kiedy nie sporządzno spisu inwentarza na wnioskodawcy ciąży obowiązek dokładnego opisania i wymienienia przedmiotów i praw majątkowych wchodzących w skład spadku. W toku postępowania inni spadkobiercy będący uczestnikami postępowania mogą a wręcz powinni poinformować sąd o prawach majątkowych i przedmiotach, które ich zdaniem wchodzą do spadku a nie zostały wskazane przez wnioskodawcę.

W pierwszej kolejności sąd musi ustalić skład majątku, który nie będzie budził zastrzeżeń spadkobierców. Często zdarza się bowiem, że nie ma zgody między spadkobiercami co do niektórych przedmiotów. Przykładowo drogocenna biżuteria może według jednego ze spadkobierców wchodzić do spadku i być przedmiotem działu, podczas gdy inny spadkobierca będzie twierdził, że przed śmiercią spadkodawca dokonał darowizny tejże biżuterii i nie wchodzi ona już w skład spadku.

Po ustaleniu składu spadku sąd powinien dokonać obliczenia wartości dzielonego spadku. Zgodnie z przepisami prawa spadkowego obowiązuje zasada, że wartość spadku ustalana jest według cen z chwili działu spadku (czyli z chwili wydawania orzeczenia). W przypadku spadku, w skład którego wchodzi wiele różnych praw majątkowych i przedmiotów ustalenie wartości spadku może napotykać trudności. W takich sytuacjach sąd posługuje się biegłym, który w sposób bezstronny i profesjonalny będzie w stanie dokonać właściwej oceny wartości poszczególnych przedmiotów, czy też praw majątkowych. Przykładowo jeżeli w skład spadku wchodzi kolekcja drogocennych rzeźb albo unikalnych przedmiotów konieczne będzie powołanie biegłego, którego wiedza i doświadczenie pozwolą na prawidłową wycenę. Obliczenie wartości spadku jest niezwykle ważne gdyż stanowi podstawę do obliczenia wielkości sched spadkowych każdego spadkobiercy.

Kolejnym etapem jest podzielenie ustalonego majątku spadkowego zgodnie z przysługującym na mocy ustawy albo testamentu spadkobiercom udziałami. Możliwe są trzy warianty podziału:

  • podział fizyczny polegający na przyznaniu poszczególnych praw i przedmiotów poszczególnym spadkobiercom, który odpowiada wielkości ich udziałów spadkowych
  • przyznanie kilku albo jednemu spadkobiercy (zazwyczaj posiadającemu największy udział w spadku) składników spadku z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców. Dokonywany w sytuacji kiedy przedmiot wchodzacy w skład spadku jest niepodzielny (np. drogocenny obraz)
  • w przypadku gdy dwa powyższe podziały nie są możliwe następuje tzw. podział cywilny czyli sprzedanie w drodze przetargu lub licytacji spadku i następnie podział uzyskanej sumy ze sprzedaży pomiędzy spadkobiercami odpowiednio do wielkości ich udziałów. Przykładowo: żaden ze spadkobierców nie chce drogocennego obrazu albo żaden ze spadkobierców nie jest w stanie spłacić pozostałych.

W postępowaniu działowym należy pamiętać także, że darowizny uzyskane przez poszczególnych spadkobierców ustawowych od spadkodawcy za jego życia podlegają doliczeniu do spadku i wpływają na wysokość schedy spadkowej.

Przykładowo: Spadkobiercami ustawowymi były dwie córki zmarłego spadkodawcy. Wartość spadku została ustalona na 200 tys złotych. W trakcie postępowania działowego okazało się, że jedna z córek otrzymała od zmarłego spadkodawcy (rok przed jego śmiercią) 50 tys złotych darowizny na cele mieszkaniowe. Konieczne jest zatem doliczenie wartości darowizny do wartości spadku. Po doliczeniu wartość spadku wyniesie 250 tys złotych. Zgodnie z przepisami prawa spadkowego każda z córek dziedziczy połowe spadku. W omawianym przykładzie jedna z córek jest zobowiązana do zaliczenia na schedę spadkową uzyskanej wcześniej darowizny. Zatem jedna z córek dostanie 125 tys złotych podczas gdy córka, która uzyskała wcześniej darowiznę otrzyma jedynie 75 tys złotych. W przypadku gdyby spadkodawca w momencie dokonywania darowizny w sposób wyraźny zaznaczył, że darowizna ta nie będzie podlegała zaliczeniu na schedę spadkową każda z córek otrzymałaby po 100 tys złotych.

 

Masz dodatkowe pytania lub potrzebujesz pomocy prawnej napisz do nas: 

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.